De digitale vraagbaak voor het wiskundeonderwijs

home |  vandaag |  gisteren |  bijzonder |  prikbord |  gastenboek |  wie is wie? |  contact

HOME

samengevat
vragen bekijken
een vraag stellen
hulpjes
zoeken
FAQ's
links
twitter
boeken
help

inloggen

colofon

  \require{AMSmath}


1. Ontbinden in factoren

Bij het oplossen van tweedegraads (of hogere graads) vergelijkingen gebruik je vaak een belangrijke eigenschap van vermenigvuldigen.

Als a b = 0, dan geldt:
a = 0 of b = 0

Dat betekent dat als een product (het resultaat van een vermenigvuldiging) de waarde nul heeft, minstens n van de factoren (de 'dingen' die je met elkaar vermenigvuldigt) nul moet zijn.
Dit kun je gebruiken om vergelijkingen op te lossen.

Voorbeeld
x (x + 1) = 0

Je hebt hier te maken met twee factoren: x en x + 1.
En van deze twee factoren moet nul zijn, dus:
x = 0 of x + 1 = 0
Conclusie: x = 0 of x = -1.

Niet alle vergelijkingen bestaan natuurlijk uit een product, maar vaak kun je er voor zorgen dat er wel een product komt te staan.

Voorbeeld
x2 + x = 0
kun je schrijven als:
x (x + 1) = 0
Deze bewerking heet ontbinden (in factoren).
Je hebt de vergelijking x2 + x = 0 herschreven als een product dat de waarde nul heeft. Dit laatste type vergelijkingen kun je oplossen met de 'eigenschap' van producten (zie boven).

Voordat je gaat ontbinden moet je de vergelijking op nul herleiden.

Voorbeeld
x3 = 2x2
x3 - 2x2 = 0
x2 (x - 2) = 0
x2 = 0 of x - 2 = 0
x = 0 of x = 2

Samengevat:

  • Eerst op nul herleiden
  • Ontbinden in factoren
  • Gebruik "Als a b = 0, dan a = 0 of b = 0"

Ontbinden in factoren

Bij tweedegraads verdelijkingen zijn er twee soorten van ontbinden in factoren:
  • Een zo groot mogelijke term buiten haakjes halen.
  • Van een drieterm een product van 2 tweetermen maken.
Deze laatste soort staat wel bekend onder de naam product-som methode.

Voorbeeld
x2 + 8x + 12 kun je ontbinden als (x + 6)(x + 2).
Controle:
(x + 6)(x + 2) = x2 + 2x + 6x + 12 = x2 + 8x + 12
Klopt!

De vraag is nu: hoe kun je zo'n ontbinding vinden?

Laten we eens kijken naar wat voorbeelden:
(x + 2)(x + 3) = x2 + 5x + 6
(x + 2)(x-3) = x2 - x - 6
(x + 1)(x - 4) = x2 - 3x - 4
(x - 4)(x - 4) = x2 - 8x + 16
(x - 3)(x + 3) = x2 - 9

Als het goed is vallen er twee dingen op:

  • Het getal voor de x aan de rechter kant is de som (optellen dus) van de twee getallen aan de linker kant.
  • Het getal aan de rechter kant is het product (vermenigvuldigen dus) van de twee getallen aan de linker kant.
Schematisch:

Nu andersom:

Je wilt een ontbinding vinden voor x2 + 7x + 12
Op grond van het bovenstaande moet je twee getallen zoeken die opgeteld 7 zijn en vermenigvuldigd 12.
Mogelijke kandidaten (alle mogelijke tweetallen met als product 12):

Product
1 12
2 6
3 4
-1 -12
-2 -6
-3 -4

Als je nu ook nog naar de som kijkt, krijg je volgende tabel:

Product Som
1 12 13
2 6 8
3 4 7
-1 -12 -13
-2 -6 -8
-3 -4 -7

Ik zocht twee getallen met product 12 en som 7, dus 3 en 4.
Je kunt x2 + 7x + 12 dus ontbinden als (x + 3)(x + 4)

Vaak is het niet nodig (of zelfs verstandig) om zo'n tabel te maken. Als je goed kijkt (en nadenkt) kun je het soms zo zien.

Voorbeeld
x2 - 4x = 21
x2 - 4x - 21 = 0
(x - 7)(x + 3)=0
x - 7 = 0 of x + 3 = 0
x = 7 of x = -3

Voorbeeld
2x4 - 8x3 = 42x2
x4 - 4x3 = 21x2
x4 - 4x3 - 21x2 = 0
x2 (x2 - 4x - 21) = 0
x2 = 0 of x2 - 4x - 21 = 0
x = 0 of (x - 7)(x + 3)=0
x = 0 of x - 7 = 0 of x + 3 = 0
x = 0 of x = 7 of x = -3

Voorbeeld
x3 = x2 + 12x
x3 - x2 - 12x = 0
x(x2 - x - 12) = 0
x = 0 of x2 - x - 12 = 0
x = 0 of (x - 4)(x + 3) = 0
x = 0 of x = 4 of x = - 3

Voorbeeld
x4 - 8x2 - 9 = 0
neem y=x2
y2 - 8y - 9 = 0
(y - 9)(y + 1)
y = 9 of y = - 1
x2 = 9 of x2 = - 1
x2 = 9
x = - 3 of x = 3

Voorbeeld
x6 - 16x3 + 64 = 0
neem y=x3
y2 - 16y + 64 = 0
(y - 8)(y - 8) = 0 of (y - 8)2 = 0
y = 8
x3 = 8
x = 2

Voorbeeld
x - 13x + 36 = 0
neem y=x
y2 - 13y + 36 = 0
(y - 9)(y - 4) = 0
y = 9 of y = 4
x = 9 of x = 4
x = 81 of x = 16

Voorbeeld
(x - 4)2 - 5(x - 4) + 6 = 0
neem y=x-4
y2 - 5y + 6 = 0
y = 3 of y = 2
x -4 = 3 of x - 4 = 2
x = 7 of x = 6

Voorbeeld
2x2 - (x - 2)2 = 1
2x2 - {x2 - 4x + 4} = 1
2x2 - x2 + 4x - 4 = 1
x2 + 4x - 5 = 0
(x + 5)(x - 1) = 0
x = - 5 of x = 1

 Wiswijzer


klein |  normaal |  groot

home |  vandaag |  bijzonder |  twitter |  gastenboek |  wie is wie? |  colofon

©2001-2017 WisFaq - versie IIb

eXTReMe Tracker